Motor giảm tốc nên đấu sao hay tam giác? Cách lựa chọn

Motor giảm tốc nên đấu sao hay tam giác là câu hỏi được người dùng quan tâm khi lắp đặt hệ thống truyền động. Việc lựa chọn đúng phương pháp đấu dây không chỉ giúp động cơ giảm tốc (motor giảm tốc) vận hành đúng công suất mà còn hạn chế sự cố quá tải, quá nhiệt và nâng cao độ bền của thiết bị. Bài viết dưới đây Thành Thái Motor sẽ hướng dẫn cách xác định kiểu đấu phù hợp dựa trên các thông số kỹ thuật của motor.

Cách xác định motor giảm tốc nên đấu sao hay tam giác

Để xác định được cách đấu dây chính xác, người kỹ thuật viên cần dựa vào các yếu tố kỹ thuật thực tế sau đây:

Dựa vào điện áp ghi trên tem motor

Nhà sản xuất luôn cung cấp các thông số định mức trên tem mác (nameplate) gắn ở vỏ động cơ. Trên tem sẽ ghi rõ mức điện áp chịu đựng của cuộn dây tương ứng với kiểu đấu sao (ký hiệu Y) và kiểu đấu tam giác (ký hiệu Δ). Đây là cơ sở đầu tiên và quan trọng nhất để xác định cách đấu.

Dựa vào nguồn điện sử dụng (220V hay 380V)

Bạn cần đo và xác định chính xác điện áp lưới điện đang cung cấp tại xưởng (ví dụ lưới điện 3 pha 220V hoặc 3 pha 380V). Sau đó, đối chiếu nguồn điện thực tế này với thông số trên tem motor để chọn cách đấu sao cho điện áp cấp vào mỗi pha của cuộn dây bằng đúng với điện áp định mức.

Dựa vào công suất motor

Công suất của motor thường liên quan đến điện áp định mức và kiểu đấu dây của động cơ. Có thể tham khảo như sau:

• Motor công suất nhỏ (thường dưới 3kW): Thường có điện áp định mức 220V/380V (Δ/Y). Khi sử dụng với nguồn điện 3 pha 380V, động cơ thường được đấu hình sao (Y) để làm việc đúng điện áp định mức.
• Motor công suất lớn (thường từ 4kW trở lên): Thường có điện áp định mức 380V/660V (Δ/Y). Với nguồn điện 3 pha 380V, động cơ thường được đấu hình tam giác (Δ) để đạt công suất định mức và mô-men xoắn theo thiết kế.

Dựa vào mục đích vận hành (khởi động hay chạy định mức)

Đối với động cơ có công suất lớn, dòng điện sinh ra khi khởi động trực tiếp rất cao, gây sụt áp hệ thống điện lưới. Do đó, kỹ thuật viên sẽ áp dụng phương pháp khởi động sao – tam giác. Động cơ sẽ được đấu nối chạy chế độ sao trong vài giây đầu để giảm dòng khởi động, sau đó tủ điện điều khiển tự động chuyển sang chế độ tam giác để động cơ hoạt động đúng tải định mức.

Hướng dẫn đấu dây motor giảm tốc theo từng kiểu đấu

Bên trong hộp cực (hộp đấu dây) của motor thường có 6 cọc đấu dây, được đánh ký hiệu chuẩn là U1, V1, W1 và U2, V2, W2. Cách thực hiện như sau:

• Cách đấu sao (Y): Sử dụng thanh đồng đi kèm nối chụm ngang 3 cọc U2, V2, W2 lại với nhau thành một điểm chung. Nguồn điện 3 pha sẽ được cấp vào 3 cọc còn lại là U1, V1 và W1.
• Cách đấu tam giác (Δ): Sử dụng 3 thanh đồng đặt thẳng đứng để nối cặp U1 với W2, nối V1 với U2, và nối W1 với V2. Sau đó, cấp nguồn điện 3 pha vào 3 điểm vừa nối (tức là cấp vào U1, V1, W1).

Những trường hợp đấu sai sao hoặc tam giác

Việc xác định sai thông số dẫn đến đấu nhầm kiểu dây sẽ làm hư hỏng thiết bị nghiêm trọng:

• Động cơ 220V/380V (Δ/Y) nhưng đấu tam giác vào điện 380V: Điện áp chịu đựng của cuộn dây chỉ là 220V nhưng lại phải nhận 380V. Motor sẽ bị quá dòng, sinh nhiệt cực nhanh và cháy cuộn dây ngay lập tức.
• Động cơ 380V/660V (Δ/Y) nhưng đấu sao vào điện 380V: Điện áp cấp vào cuộn dây lúc này chỉ khoảng 220V, thấp hơn nhiều so với mức yêu cầu 380V. Motor chạy yếu, sinh nhiệt, không kéo được tải, dẫn tới kẹt rô-to và cháy motor.

Câu hỏi thường gặp

Kết luận

Việc lựa chọn đấu sao hay tam giác cho động cơ giảm tốc (motor giảm tốc) cần dựa trên điện áp ghi trên tem motor, nguồn điện sử dụng và công suất động cơ. Đấu dây đúng giúp motor hoạt động ổn định, đạt công suất thiết kế và tăng tuổi thọ thiết bị. Ngược lại, đấu sai có thể gây quá nhiệt, giảm hiệu suất hoặc cháy cuộn dây. Vì vậy, hãy luôn kiểm tra kỹ thông số kỹ thuật trước khi đấu nối để đảm bảo an toàn và hiệu quả vận hành.