Mua nhầm động cơ giảm tốc (motor giảm tốc) hàng bãi đã qua sửa chữa có thể phát sinh thêm chi phí và ảnh hưởng đến quá trình sản xuất. Vì vậy, phân biệt motor giảm tốc hàng bãi và mới trước khi mua là bước cần thiết để đánh giá đúng chất lượng thiết bị. Bài viết dưới đây sẽ hướng dẫn cách nhận biết qua vỏ máy, chi tiết cơ khí, dầu, phần điện và khả năng vận hành thực tế.
Để phân biệt motor giảm tốc hàng bãi và mới, không nên chỉ nhìn vào màu sơn hoặc tem nhãn. Cần kiểm tra đồng thời tình trạng vỏ, chi tiết lắp ráp và các dấu hiệu tháo mở trên thiết bị.
Motor giảm tốc mới thường có các mối ghép khít và hoàn thiện đồng đều. Nếu thấy keo, ron hoặc chất làm kín bị lem, dày mỏng không đều, có dấu hiệu tháo mở tại các mặt ghép thì cần kiểm tra kỹ vì thiết bị có thể đã qua sửa chữa.
Ngoài vỏ và tem nhãn, cần kiểm tra các chi tiết cơ khí để nhận biết motor giảm tốc đã qua sử dụng hay chưa.
Dầu bên trong động cơ là một trong những chi tiết dễ kiểm tra để nhận biết thiết bị còn mới hay đã qua sử dụng.
Mở nút thăm dầu để kiểm tra.
Dùng một que nhựa sạch hoặc tua vít có từ tính nhúng vào buồng dầu để kiểm tra. Nếu là hàng bãi đã qua sử dụng lâu ngày, dầu có thể chứa mạt sắt và cặn kim loại li ti do bánh răng bị mài mòn. Hàng mới thường không có nhiều cặn kim loại.
Quan sát quanh các vị trí: trục đầu ra, mép ghép giữa 2 nửa vỏ hộp số và khu vực phớt chắn dầu. Hàng mới: Các vị trí này thường khô ráo, sạch sẽ. Hàng bãi: Thường có bụi bẩn bám dính cùng dầu mỡ ở các khe hở hoặc quanh phớt do đã sử dụng trong thời gian dài.
Nút xả dầu ở dưới đáy và nút châm dầu ở phía trên của hàng mới thường còn nguyên vẹn, ren sắc nét và ít dấu hiệu tháo mở. Ở hàng bãi, các nút này có thể bị trầy xước, toét đầu lục giác hoặc biến dạng do đã được tháo ra thay dầu nhiều lần.
Phần điện giúp nhận biết motor còn nguyên bản hay đã qua sửa chữa, quấn lại.
Sử dụng đồng hồ vạn năng (VOM) đo điện trở giữa các pha (U-V, V-W, W-U). Đối với hàng mới, điện trở giữa các pha phải tương đối cân bằng. Nếu là hàng bãi đã quấn lại mô tơ, chỉ số điện trở các pha thường có sự chênh lệch.
Sử dụng đồng hồ Megomet để đo cách điện giữa cuộn dây và vỏ motor. Hàng mới thường có điện trở cách điện cao, đảm bảo an toàn. Hàng bãi nếu bị ẩm hoặc hỏng lớp vecni cách điện sẽ có chỉ số thấp, dễ gây rò điện hoặc chạm vỏ khi vận hành.
Sử dụng ampe kìm kẹp vào dây pha khi cho motor chạy không tải. Dòng điện của hàng mới sẽ ổn định và phù hợp với thông số của nhà sản xuất. Hàng bãi, nhất là hàng đã quấn lại, thường kéo dòng lớn hơn hoặc kim đồng hồ dao động liên tục.
Khả năng vận hành thực tế giúp kiểm tra rõ hơn tình trạng cơ khí, vòng bi và hộp số của motor giảm tốc trước khi mua.
Khi đặt tự do trên mặt phẳng, hàng mới chạy rất đầm, không tự xê dịch. Hàng bãi do mất cân bằng động (trục cong, bạc đạn dơ) sẽ rung bần bật, thậm chí chạy dịch chuyển khỏi vị trí ban đầu.
Cho motor chạy không tải từ 15 – 30 phút. Hàng mới chỉ ấm lên từ từ và nhiệt độ tản đều quanh thân máy. Hàng bãi có thể nóng rực lên nhanh chóng, đặc biệt nóng cục bộ tại các vị trí ổ bi hoặc hộp số.
Khi đưa vào hệ thống có tải thực tế, motor giảm tốc mới giữ được vòng tua ổn định, không bị đuối sức. Hàng bãi dễ bị tụt vòng tua, hộp số bị trượt hoặc động cơ phát ra tiếng ì ạch khi ép tải.
Trước khi mua, cần kiểm tra cả thông số, nguồn gốc, bảo hành và chi phí sử dụng để tránh chọn phải motor giảm tốc không phù hợp.
Cần xác định chính xác công suất (kW/HP) và tỷ số truyền (Ratio) mà hệ thống yêu cầu. Không nên chọn hàng bãi chỉ vì giá thấp nhưng sai thông số, vì có thể khiến máy không đạt tốc độ hoặc làm việc quá tải.
Yêu cầu người bán cung cấp chứng từ (CO, CQ) nếu cam kết là hàng mới nhập khẩu. Với hàng bãi, cần hỏi rõ nguồn gốc thiết bị, đã tháo từ máy nào, đã sửa chữa hoặc quấn lại cuộn dây hay chưa.
Hàng bãi có thể giúp giảm chi phí đầu tư ban đầu, nhưng có nguy cơ phát sinh thêm tiền sửa chữa, thay linh kiện, điện năng tiêu thụ và chi phí dừng máy khi xảy ra sự cố. Cần so sánh tổng chi phí sử dụng trước khi quyết định mua.
Có thể sử dụng nếu thiết bị còn hoạt động tốt và đáp ứng đúng yêu cầu tải. Tuy nhiên, máy chạy liên tục nên ưu tiên hàng mới để giảm nguy cơ dừng máy đột xuất.
Không nên chỉ dựa vào giá ban đầu. Cần tính thêm chi phí sửa chữa, thay linh kiện và bảo trì để biết lựa chọn nào tiết kiệm hơn về lâu dài.
Có. Nên yêu cầu chạy thử và theo dõi tiếng ồn, độ rung, nhiệt độ và dòng điện để đánh giá tình trạng thiết bị trước khi mua.
Có. Dù là hàng mới, vẫn nên đối chiếu thông số, kiểm tra trục, rãnh then, mức dầu và các đầu nối điện để đảm bảo thiết bị đúng tình trạng.
Nếu cần thiết bị ổn định, sử dụng lâu dài và ít gián đoạn sản xuất, nên chọn hàng mới. Hàng bãi có thể cân nhắc khi ngân sách hạn chế và thiết bị đã được kiểm tra kỹ.
Việc phân biệt motor giảm tốc hàng bãi và mới cần kiểm tra từ vỏ máy, tem nhãn đến các chi tiết cơ khí và điện như trục, rãnh cavet, dầu và cuộn dây. Khi mua, nên chạy thử để đánh giá độ ồn, độ rung và nhiệt độ vận hành. Lựa chọn hàng mới hay hàng bãi cần dựa trên ngân sách, yêu cầu kỹ thuật và tình trạng thực tế của thiết bị để đảm bảo đúng giá trị và hạn chế rủi ro trong quá trình sử dụng.
