Nên dùng dầu hay mỡ cho hộp giảm tốc? Hướng dẫn chuẩn kỹ thuật

Trong quá trình bảo dưỡng thiết bị truyền động, nhiều kỹ thuật viên thường phân vân về việc lựa chọn chất bôi trơn phù hợp để máy móc vận hành êm ái trong quá trình sử dụng. Bài viết dưới đây sẽ giải đáp chi tiết thắc mắc nên dùng dầu hay mỡ cho hộp giảm tốc dựa trên các tiêu chuẩn kỹ thuật. Qua đó, khách hàng sẽ nắm rõ quy trình bảo trì chuẩn xác nhằm bảo vệ hệ thống bánh răng hiệu quả nhất.

Đặc tính kỹ thuật của dầu và mỡ bôi trơn

Để lựa chọn đúng chất bôi trơn cho hộp giảm tốc, trước hết cần hiểu rõ đặc tính kỹ thuật của dầu và mỡ bôi trơn cũng như điều kiện làm việc của từng loại hộp số giảm tốc. Mỗi loại chất bôi trơn đều có ưu điểm riêng và phù hợp với những yêu cầu vận hành khác nhau về tải trọng, tốc độ quay và môi trường làm việc.

Đặc điểm của dầu bôi trơn

Dầu bôi trơn ở trạng thái lỏng, có khả năng vận hành di chuyển tự do khắp các khe hở cơ khí. Nhờ tính linh động cao, dầu không chỉ tạo màng bảo vệ giảm ma sát mà còn làm mát cho bộ hộp số giảm tốc bằng cách mang nhiệt lượng và các mạt sắt li ti ra khỏi khu vực bánh răng đang ăn khớp. Hầu hết các loại hộp số giảm tốc công nghiệp đều được thiết kế để sử dụng đặc tính này.

Đặc điểm của mỡ bôi trơn

Mỡ bôi trơn là chất rắn, được tạo thành từ dầu gốc và chất làm đặc. Đặc tính nổi bật của mỡ là khả năng bám dính cực tốt tại vị trí được bôi, không bị chảy xệ hay nhỏ giọt. Mỡ thường được dùng để bôi trơn các chi tiết hở, chạy tốc độ chậm hoặc các vị trí khó bịt kín trong quá trình sủ dụng.

Lý do hộp giảm tốc chỉ sử dụng được dầu không sử dụng được mỡ

Các dòng hộp giảm tốc (hộp số giảm tốc) công suất vừa và lớn được thiết kế hoạt động theo nguyên lý bôi trơn hoạt động mạnh. Khi trục quay với tốc độ cao, bánh răng dưới đáy sẽ va đập vào vũng dầu lỏng và hất văng dầu lên toàn bộ các bánh răng phía trên cùng hệ thống vòng bi.

Nếu dùng mỡ, khi bánh răng hạ xuống sẽ đẩy lớp mỡ sang hai bên thành vỏ máy. Vì mỡ là chất bám rắn nên nó không thể tự chảy ngược lại vào rãnh răng để tiếp tục bôi trơn, khiến bộ giảm tốc motor bị mất lớp bôi trơn ngay lập tức dù bên trong vỏ máy vẫn còn đầy mỡ.

Rủi ro khi sử dụng mỡ trong hộp số

Mặc dù mỡ bôi trơn có khả năng bám dính tốt và hạn chế rò rỉ, nhưng việc sử dụng mỡ không đúng loại hoặc dùng mỡ thay cho dầu trong hộp giảm tốc có thể gây ra nhiều vấn đề nghiêm trọng đối với hệ thống truyền động.

• Mất bôi trơn cục bộ: Bánh răng quay tốc độ cao sẽ hất văng mỡ ra xa, để lại bề mặt kim loại ma sát khô, gây mòn rỗ và gãy răng nhanh chóng.
• Không thể tản nhiệt: Nhiệt sinh ra từ ma sát sẽ bị lớp mỡ ôm chặt và giữ lại bên trong lõi máy, làm thiết bị nóng rực và phá hủy các phớt chắn cao su.
• Tích tụ cặn kim loại: Thay vì cuốn mạt sắt chìm xuống đáy như dầu lỏng, mỡ sẽ giữ chặt mạt kim loại ngay trên bề mặt răng. Các mạt sắt này đóng vai trò như cát mài, liên tục cọ xát và phá nát hệ thống truyền động.

Quy trình thay dầu hộp giảm tốc định kỳ

Để thiết bị hoạt động ổn định, bạn cần thay dầu bôi trơn đúng kỹ thuật theo 4 bước sau:

• Bước 1: Xả dầu cũ khi hộp số còn ấm để dầu có độ nhớt thấp, dễ thoát ra ngoài. Khách hành cần tắt máy, tháo bu-lông xả đáy và hứng dầu thải vào khay.
• Bước 2: Vệ sinh buồng chứa bằng dầu tẩy rửa chuyên dụng để loại bỏ cặn kim loại. Rót dung dịch tẩy rửa vào, cho máy chạy không tải vài phút rồi xả sạch để buồng máy không còn mạt sắt.
• Bước 3: Châm dầu mới đạt mức quy định trên mắt thăm dầu. Đóng chặt bu-lông xả đáy, mở nắp châm phía trên và rót dầu bánh răng công nghiệp đến vị trí giữa của kính thăm dầu.
• Bước 4: Kiểm tra độ kín của các mặt ghép sau khi vận hành thử. Cho máy chạy khoảng 15 phút và quan sát các vị trí nắp đậy, phớt cốt trục xem có hiện tượng rỉ dầu hay không.

Câu hỏi thường gặp

Kết luận

Qua phân tích đặc tính kỹ thuật trên tại Thành Thái Motor, có khẳng định dầu bôi trơn là chất bắt buộc đối với các thiết bị truyền động cơ khí tải nặng. Tuyệt đối không dùng mỡ thay thế cho dầu để tránh phá hủy bánh răng do mất khả năng tản nhiệt và bôi trơn tuần hoàn. Hãy tuân thủ đúng quy trình kiểm tra và thay dầu định kỳ để hệ thống máy móc của khách hàng luôn đạt hiệu suất cao nhất!