Hiện tượng hộp số giảm tốc (hộp giảm tốc) đang vận hành bỗng nhiên rung lắc mạnh và phát ra tiếng kêu bất thường sẽ làm giảm sút năng suất làm việc nghiêm trọng. Bài viết này Thành Thái Motor sẽ phân tích các nguyên nhân gốc và hướng dẫn bạn cách tự kiểm tra sửa lỗi hộp NMRV chạy bị giật cục dứt điểm ngay tại xưởng, giúp hệ thống truyền động nhanh chóng hoạt động êm ái trở lại.
Dấu hiệu nhận biết khi hộp NMRV chạy bị giật cục
Việc xác định đúng dấu hiệu ban đầu giúp kỹ thuật viên kiểm tra và tháo đúng cụm chi tiết bị lỗi, tránh tác động không cần thiết đến các bộ phận còn hoạt động bình thường.
Kêu lạch cạch ở trục ra
Dấu hiệu rõ nhất là tiếng kim loại va đập đều đặn theo từng nhịp quay của trục đầu ra. Khi cho dừng máy và dùng tay lắc nhẹ cốt trục tải, sẽ cảm nhận thấy độ rơ (khoảng hở cơ khí) rất lớn. Âm thanh này lớn dần khi tăng tải và giảm bớt khi chạy không tải.
Vỏ nhôm nóng ran bất thường
Nhiệt độ vỏ máy tăng vọt trên 80 độ C, sờ vào có cảm giác bỏng tay chỉ sau thời gian ngắn vận hành. Hiện tượng nhiệt tăng cục bộ tại vị trí ổ bi hoặc bụng buồng chứa nhông đồng báo hiệu ma sát cơ khí bên trong đang rất cao do kẹt rít, không được bôi trơn đủ.
Rỉ nhớt đen ở phớt trục
Rung chấn liên tục làm các viền phớt cao su tại đầu cốt vào và cốt ra bị há miệng, mất độ kín khít. Nhớt bôi trơn rỉ ra ngoài dọc theo trục, thường có màu đen sậm hoặc nhũ tương vẩn đục, có thể lẫn thêm mạt kim loại lấp lánh do bánh vít đồng bị bào mòn.
Rỉ dầu đen ở phớt trục cảnh báo hư hỏng bên trong hộp giảm tốc
4 Nguyên nhân chính làm hộp số NMRV rung lắc, giật cục
Bốn yếu tố cơ khí và lắp đặt dưới đây là nguyên nhân cốt lõi phá vỡ trạng thái truyền động đồng bộ của hộp giảm tốc NMRV.
Bể bạc đạn (vòng bi) bên trong
Do phải chịu lực ép ly tâm và lực đẩy dọc trục liên tục, vòng bi rất dễ bị biến dạng hoặc vỡ nát. Khi bạc đạn hỏng, trục quay bị mất điểm tựa, lệch tâm xoay, sinh ra hiện tượng nhảy búa (đập) gây rung lắc cục bộ toàn vỏ máy.
Nhông đồng bị mòn hoặc vỡ mẻ
Hợp kim đồng của bánh vít sẽ hao mòn nhanh nếu bị ép kéo tải quá mức. Khi răng đồng bị mòn khuyết không đều hoặc gãy mẻ một vài răng, điểm ăn khớp với trục vít thép sẽ bị sượng. Mỗi lần quay qua vị trí răng hở, trục tải sẽ bị trượt một nhịp gây hiện tượng giật cục.
Lắp lệch tâm khớp nối với tải
Nếu dùng khớp nối cứng hoặc cốt dương để truyền lực nhưng bệ hộp số lắp không đồng tâm với trục của thiết bị tải. Lực vặn xoắn sinh ra sẽ bẻ cong trục liên tục theo mỗi vòng quay, lực dội ngược từ tải về trực tiếp làm hộp số rung lắc mạnh.
Nhớt bôi trơn cạn hoặc đóng cặn
Rò rỉ làm cạn dung tích nhớt hoặc nhớt lâu ngày không thay bị nhiệt độ cô đặc lại thành bùn dính. Lớp màng dầu bôi trơn bị phá vỡ hoàn toàn khiến bề mặt thép và đồng cọ xát chay sinh nhiệt, gây rít nhông và giật máy khi lực kéo không ổn định.
Vòng bi bể do chịu lực ly tâm và lực đẩy dọc trục liên tục
Hướng dẫn cách xử lý hộp NMRV chạy bị giật cục dứt điểm
Bạn cần chuẩn bị lục giác, mỏ lết, búa cao su, kìm mở phe và các dụng cụ đo lường để tiến hành tháo lắp, khắc phục lỗi.
Xả nhớt cũ, súc rửa sạch cặn
Mở ốc xả đáy khi hộp số còn ấm để rút sạch phần nhớt dơ. Đóng ốc lại, châm dầu hỏa hoặc dung dịch súc rửa vào buồng số, cho chạy không tải 2 phút để đánh tan cặn bùn và mạt đồng. Xả bỏ dung dịch súc rửa, để khô mặt buồng số và châm lại dầu bánh răng công nghiệp VG320 mới.
Căn chỉnh lại đồng tâm khớp nối
Sử dụng đồng hồ so hoặc thước lá để đo lại khe hở tại bốn góc của khớp nối cơ khí. Nới lỏng ốc chân bệ hộp số, chêm thêm các căn lá (miếng đệm thép) bên dưới mâm đế cho đến khi 2 trục hoàn toàn đồng tâm, sai số độ lệch không vượt quá 0.05mm.
Tháo vỏ thay bạc đạn hoặc nhông đồng
Dùng lục giác tháo nắp nhôm bên hông, dùng kìm phe rút phe cài và dùng cảo đưa cụm trục ra ngoài. Thay mới đồng bộ cả hai bạc đạn của trục tải (thường dùng mã bi 60… hoặc 62…). Nếu thấy nhông đồng xước sâu, bắt buộc ép nhông mới thay thế, sau đó bôi mỡ ráp lại êm ái.
Xả hết dầu cũ qua nút xả đáy của hộp giảm tốc
Lưu ý khi lắp đặt giúp hộp số NMRV chạy êm, bền bỉ
Việc tuân thủ quy tắc lắp ráp ngay từ đầu sẽ giúp giảm thiểu rủi ro hỏng hóc cơ khí trong tương lai.
Siết chặt ốc chân đế cố định
Ốc lỏng tạo khe hở khiến vỏ máy đập vào bệ đỡ sinh rung động cộng hưởng. Bắt buộc dùng vòng đệm vênh (lông đền phe) cho tất cả các bu lông chân đế. Tiến hành siết ốc bằng cờ lê theo nguyên tắc bắt chéo góc để mặt bích tiếp xúc đều, chặt chẽ.
Châm đúng lượng nhớt quy định
Chỉ châm nhớt bôi trơn đặc chuyên dụng theo thiết kế. Cho máy đặt đúng ở tư thế vận hành thực tế, tháo ốc thông hơi và châm nhớt từ từ. Quan sát mắt thăm nhớt, dừng lại khi mực nhớt dâng lên đúng vạch trung tâm (vạch đỏ) của mắt thăm.
Không chạy ép tải quá mức
Sử dụng máy đúng với dải công suất và mô-men xoắn định mức in trên nameplate. Đối với các ứng dụng tải bị giật cục liên tục, bắt buộc phải dùng khớp nối thủy lực giảm chấn hoặc thiết lập tính năng bảo vệ dòng trên biến tần để bảo vệ nhông đồng.
Cố định chân đế chắc chắn giúp hộp giảm tốc vận hành ổn định
Câu hỏi thường gặp
Điều chỉnh biến tần ở tần số thấp có làm hộp NMRV giật cục không?
Có. Khi chạy ở tần số quá thấp (dưới 20Hz), motor không đủ đà và từ trường quay không đều. Kết hợp với tỷ số truyền hộp số lớn sẽ tạo ra hiện tượng quay gằn, giật cục truyền thẳng ra cơ cấu tải.
Sử dụng cốt âm lắp vào trục tải dễ bị rung hơn cốt dương đúng không?
Đúng một phần. Nếu gia công trục tải không đạt độ chuẩn (trục quá nhỏ so với lỗ cốt âm của buồng số), khi siết then sẽ bị lệch tâm. Trục quay bị đảo đánh võng gây rung động cực mạnh.
Mới thay bộ bánh vít mới mà máy vẫn giật nhẹ theo nhịp là do đâu?
Thường do bạn chỉ thay nhông đồng mà giữ lại trục vít thép cũ đã bị mòn xước. Hai bề mặt biên dạng răng lệch nhau sẽ cắn răng. Cần thay đồng bộ cả cặp thép và đồng, đồng thời chạy rô-đai 30 phút.
Khớp nối xích hay khớp nối hoa thị cao su chống rung tốt hơn cho hộp số?
Khớp nối hoa thị cao su (hoặc khớp FCL) chống rung chấn dội ngược tốt hơn hẳn khớp nối xích nhờ màng đệm cao su hấp thụ triệt để lực vặn xoắn tức thời từ hệ thống tải.
Lắp ngược chiều mặt bích motor vào hộp số có gây tiếng kêu không?
Có. Nếu ráp motor không thẳng tâm với buồng trục vít, lực nén phe cài bị sai tâm làm cọ sát trục. Hãy tháo ra và ráp lại đúng gờ định vị (lip) của mặt bích nhôm để đảm bảo độ thẳng tâm.
Kết luận
Sự cố hộp NMRV chạy bị giật cục và rung lắc xuất phát từ sự hao mòn vật lý bên trong cụm bạc đạn, bánh vít hoặc do sai lệch cơ khí khi kết nối. Việc tháo lắp kiểm tra cần làm triệt để, vệ sinh sạch buồng máy và thay thế linh kiện hao mòn kịp thời. Đảm bảo cân bằng đồng tâm khớp nối và châm đủ nhớt giúp thiết bị truyền động khôi phục độ êm ái và đạt tuổi thọ lâu dài.
