Nhập xong thông số motor mà biến tần Schneider không cho lưu là lỗi rất hay gặp. Nguyên nhân thường chỉ vì chưa chuyển CONF về chế độ cấu hình trước khi nhập, nên máy nhận giá trị rồi trả lại giá trị cũ khi thoát menu. Thợ không biết chỗ này thì nhập lại ba bốn lần vẫn vậy. Cài đặt biến tần Schneider vì thế phải đi đúng thứ tự: vào chế độ cấu hình trước, nhập thông số sau. Bài viết đi lần lượt từ đấu dây, bảng mã hàm cho họ ATV31x, năm bước cài đặt và chạy thử, cách reset về mặc định, tới cách dùng phần mềm SoMove khi cần nạp cấu hình cho nhiều máy cùng lúc.
Các dòng biến tần Schneider phổ biến
Biến tần Schneider thuộc họ Altivar, mỗi dòng thiết kế cho một nhóm máy khác nhau, trong đó ATV310 là dòng được dùng nhiều nhất cho máy công nghiệp phổ thông.
Dòng
Công suất
Ứng dụng điển hình
Altivar 12
0.18 đến 4 kW
Bơm nhỏ, quạt, băng tải, máy đơn giản
Altivar 310
0.37 đến 11 kW
Máy công nghiệp phổ thông, băng tải, máy chế biến
Altivar 320
0.18 đến 15 kW
Máy đóng gói, máy gia công, máy tự động
Altivar 610
0.75 đến 160 kW
Bơm, quạt, hệ thống HVAC
Altivar 930
0.75 đến 800 kW
Máy công nghiệp lớn, máy nâng, dây chuyền sản xuất
Khi chọn dòng, cần xem công suất motor, điện áp nguồn, loại tải và cách vận hành. Mã hàm giữa các dòng không giống nhau, nên phải xác định đúng model in trên tem hông máy trước khi tra bảng bên dưới.
Các dòng Altivar Schneider phù hợp với nhiều loại máy móc và công suất khác nhau
Chuẩn bị trước khi cài đặt
Trước khi thao tác, cần có đủ thông số motor và dụng cụ đo.
Đọc tem motor: Công suất kW, điện áp, dòng định mức, tần số và tốc độ vòng quay.
Xác định nguồn cấp thực tế: 1 pha 220V hay 3 pha 380V.
Dụng cụ: Đồng hồ VOM, tua vít cách điện, cosse và kìm ép.
Tài liệu: Manual đúng dòng Altivar đang dùng, vì mã hàm khác nhau giữa các dòng.
Kiểm tra công suất, điện áp, dòng điện và tần số trên tem động cơ
Sơ đồ đấu dây biến tần Schneider
Sơ đồ đấu dây gồm mạch động lực đưa nguồn vào và cấp ra motor, cùng mạch điều khiển nhận lệnh chạy và tín hiệu đặt tốc độ.
⚠️ An toàn trước khi đấu dây:Ngắt aptomat tổng, đợi đèn báo nguồn trên biến tần tắt hẳn. Dùng VOM đo tại hai cọc DC Bus, xác nhận điện áp dưới 36V DC mới được chạm vào cầu đấu. Tụ bên trong giữ điện nhiều phút sau khi ngắt nguồn, không dựa vào thời gian chờ để kết luận máy đã hết điện.
Đấu nối mạch động lực
Nguồn lưới đấu vào các chân R/L1, S/L2, T/L3 với điện 3 pha, hoặc L và N với điện 1 pha. Ba dây ra motor đấu vào U/T1, V/T2, W/T3. Dây PE nối vỏ biến tần và vỏ motor về cùng điểm tiếp địa. Tuyệt đối không cấp nguồn lưới vào ba chân ngõ ra, vì sẽ phá hủy module công suất ngay khi đóng điện.
Đấu nối mạch điều khiển
Lệnh chạy dừng đưa vào các chân đầu vào số, thường dùng nguồn 24V có sẵn trên biến tần. Tín hiệu đặt tốc độ đưa vào chân analog, dùng biến trở ngoài hoặc tín hiệu 0-10V, 4-20mA từ cảm biến. Ngõ ra relay dùng để báo lỗi hoặc báo trạng thái đang chạy ra đèn ngoài mặt tủ.
Tên chân cụ thể khác nhau giữa ATV310, ATV320 và ATV12, cần đối chiếu sơ đồ trong manual của model đang dùng. Cách bố trí hai mạch này trong sơ đồ đấu nối biến tần giống nhau ở mọi hãng, Schneider chỉ khác ký hiệu chân. Nếu chỉnh tốc độ bằng núm vặn gắn ngoài tủ, cách chọn giá trị và đấu ba chân của biến trở cho biến tần áp dụng chung cho các dòng Altivar.
Sử dụng ngõ ra relay báo trạng thái lỗi và hoạt động ra đèn tủ ngoài
Bảng mã hàm cơ bản của biến tần Schneider
Bảng mã hàm của biến tần Schneider họ ATV31x gồm sáu mã, dùng cho ATV310 và ATV312.
Mã hàm
Nội dung cài đặt
Ghi chú
CONF
Vào chế độ cấu hình
Bắt buộc vào chế độ này trước khi nhập thông số, nếu không máy sẽ không cho lưu
bFr
Tần số cơ bản
Chọn 50Hz theo chuẩn lưới điện Việt Nam
NPr
Công suất motor
Nhập theo kW ghi trên tem
UnS
Điện áp motor
Nhập theo điện áp trên tem, chú ý cách đấu sao hay tam giác
nCr
Dòng điện định mức motor
Căn cứ để biến tần bảo vệ quá tải, nhập sai dễ cháy motor
ACC
Thời gian tăng tốc
Chọn theo quán tính tải
dEC
Thời gian giảm tốc
Đặt quá ngắn dễ báo lỗi quá áp
Bảng mã hàm trong bài này áp dụng cho họ ATV31x, gồm ATV310 và ATV312. ATV320, ATV610 và ATV930 có cấu trúc menu khác, cần tra manual riêng của từng dòng.
Các bước cài đặt biến tần Schneider ATV310
Quy trình cài đặt biến tần nào cũng đi qua năm bước này, Schneider chỉ khác ở chỗ phải vào chế độ cấu hình trước khi nhập.
Bước 1 – Vào chế độ cấu hình. Chuyển CONF sang chế độ cho phép chỉnh thông số. Bỏ qua bước này là nguyên nhân phổ biến nhất khiến máy báo lỗi không lưu được giá trị vừa nhập.
Bước 2 – Nhập thông số motor. Lần lượt nhập bFr, UnS, nCr, NPr theo đúng tem động cơ. Riêng nCr phải khớp tuyệt đối với dòng định mức, vì đây là mức bảo vệ quá tải.
Bước 3 – Cài thời gian tăng giảm tốc. Đặt ACC và dEC theo quán tính của tải. Tải nhẹ như quạt, bơm nhỏ có thể để ngắn, tải nặng hoặc có bánh đà cần dài hơn để tránh báo quá dòng lúc khởi động và quá áp lúc dừng.
Bước 4 – Chọn cách chạy dừng và nguồn đặt tốc độ. Khai báo biến tần nhận lệnh chạy từ bàn phím hay từ công tắc ngoài, đồng thời chọn nguồn đặt tốc độ là bàn phím, biến trở hay tín hiệu analog. Hai phần này phải khớp với cách đã đấu dây ở trên, nếu lệch thì máy không chạy dù không báo lỗi.
Bước 5 – Chạy thử không tải. Tách tải khỏi trục motor, cho chạy ở tốc độ thấp, quan sát chiều quay. Nếu quay ngược thì ngắt nguồn, chờ xả tụ rồi đổi vị trí hai trong ba dây ngõ ra. Dùng ampe kìm đo dòng ba pha, độ lệch giữa các pha nên dưới 10%. Khi máy chạy ổn định mới nối lại tải và tăng dần lên tốc độ làm việc.
Lựa chọn nguồn lệnh chạy và nguồn đặt tốc độ đồng bộ mạch đấu dây
Cách cài đặt qua phần mềm SoMove
SoMove là phần mềm chính hãng của Schneider dùng để đọc, chỉnh và sao lưu thông số biến tần từ máy tính, thay cho việc bấm từng mã trên bàn phím.
Phần mềm hữu ích trong ba trường hợp: cần nạp cùng một cấu hình cho nhiều máy, cần sao lưu thông số trước khi Factory Reset, hoặc cần chỉnh thông số ở nơi khó thao tác trực tiếp trên mặt máy.
Các bước cơ bản:
Tải SoMove từ trang hỗ trợ chính thức của Schneider và cài đặt DTM Library tương ứng với dòng Altivar đang dùng. Thiếu DTM đúng dòng thì phần mềm không nhận đủ danh sách tham số.
Kết nối máy tính với biến tần qua cáp USB chuyên dụng, hoặc qua Modbus, Ethernet tùy model.
Quét thiết bị, sau đó đọc toàn bộ cấu hình hiện tại từ biến tần lên phần mềm.
Chỉnh thông số trên máy tính rồi nạp ngược xuống thiết bị.
Lưu file cấu hình lại để dùng cho các máy cùng loại.
Cài đặt từ xa cho các biến tần ở vị trí khó thao tác trực tiếp
Cách reset biến tần Schneider về cài đặt gốc
Factory Reset đưa toàn bộ thông số về mặc định của nhà sản xuất, dùng khi tiếp nhận máy cũ không rõ cấu hình hoặc khi đã chỉnh sai quá nhiều.
Thao tác reset khác nhau giữa các dòng Altivar, cần tra đúng tài liệu của model. Trước khi reset, ghi lại hoặc sao lưu bằng SoMove toàn bộ thông số đang dùng. Sau khi reset xong, không cho motor chạy ngay mà phải nhập lại thông số tem motor, kiểm tra nguồn lệnh chạy và nguồn đặt tốc độ, vì máy đã quay về trạng thái chạy bằng bàn phím.
Tài liệu và manual Schneider tiếng Việt
Manual đầy đủ của từng dòng Altivar có trên trang hỗ trợ kỹ thuật của Schneider, gồm sơ đồ chân, danh sách mã hàm và bảng mã lỗi. Với ATV310, ATV312 và ATV320, bản tài liệu tiếng Việt do các nhà phân phối biên dịch cũng khá phổ biến, nhưng khi có sai khác thì lấy bản gốc của hãng làm chuẩn.
Lỗi thường gặp sau khi cài đặt
Máy vừa lắp mà báo lỗi thì phần lớn do sai thông số hoặc lỏng dây, ít khi do hỏng phần cứng. Dưới đây là các lỗi hay gặp trong lần chạy thử đầu, các mã còn lại tra trong bảng mã lỗi biến tần.
Không lưu được thông số: chưa vào chế độ cấu hình qua CONF, hoặc giá trị nhập vượt dải cho phép.
Quá dòng lúc khởi động: thời gian tăng tốc quá ngắn, tải kẹt cơ khí, hoặc đấu sai kiểu sao và tam giác ở hộp cực motor.
Quá áp lúc dừng: thời gian giảm tốc quá ngắn với tải quán tính lớn, cần nới dài hoặc lắp thêm điện trở xả.
Bấm chạy nhưng motor không quay: nguồn lệnh chạy đang đặt ở terminal trong khi thao tác trên bàn phím, hoặc ngược lại.
Motor quay ngược chiều: ngắt nguồn, chờ xả tụ rồi đổi hai trong ba dây ở ngõ ra.
Khắc phục lỗi quá áp lúc dừng bằng cách nới dài thời gian giảm tốc
Câu hỏi thường gặp
Cần kiểm tra gì trước khi cấp điện cho biến tần Schneider?
Kiểm tra dây nguồn vào đúng chân R/S/T, dây ra motor đúng chân U/V/W, dây tiếp địa đã nối chắc, và toàn bộ đầu cosse đã siết chặt. Đo cách điện motor nếu máy để lâu không dùng hoặc đặt ở nơi ẩm.
Vì sao nhập thông số xong biến tần báo không lưu được?
Nguyên nhân phổ biến nhất là chưa chuyển CONF sang chế độ cấu hình trước khi nhập. Ngoài ra, giá trị nhập có thể vượt dải cho phép của tham số đó. Kiểm tra lại đúng thứ tự: vào chế độ cấu hình, nhập thông số, rồi thoát ra để lưu.
Tải phần mềm SoMove ở đâu?
SoMove tải miễn phí từ trang hỗ trợ chính thức của Schneider, cần đăng ký tài khoản. Sau khi cài, phải tải thêm DTM Library đúng dòng Altivar đang dùng thì phần mềm mới nhận đủ danh sách tham số của thiết bị.
Mã hàm của ATV310 và ATV320 có giống nhau không?
Không hoàn toàn. Logic các nhóm thông số giống nhau nhưng cấu trúc menu và ký hiệu mã khác nhau giữa hai dòng. Luôn xác định đúng model trên tem máy rồi tra bảng thông số của dòng đó, không áp dụng chéo.
Biến tần Schneider nên lắp ở vị trí nào?
Lắp trong tủ điện khô ráo, thoáng mát, tránh bụi kim loại và hơi ẩm. Chừa khoảng trống phía trên và dưới thiết bị để tản nhiệt, với tủ kín nên lắp thêm quạt thông gió.
Kết luận
Cài đặt biến tần Schneider đi theo trình tự: đấu dây đúng sơ đồ, vào chế độ cấu hình, nhập thông số theo tem motor, chọn cách chạy dừng rồi chạy thử không tải. Vì mã hàm khác nhau giữa các dòng Altivar, bước đầu tiên luôn là xác định đúng model trên tem hông máy. Với hệ thống cần thay thiết bị mới, công suất và điện áp của biến tần Schneider phải khớp với thông số ghi trên nhãn motor đang dùng.
Tài liệu tham khảo
Manual các dòng Altivar ATV12, ATV310, ATV320, ATV610, Schneider Electric
Tiêu chuẩn an toàn cho hệ truyền động điện điều chỉnh tốc độ IEC 61800-5-1