Khớp nối là bộ phận quan trọng giúp truyền chuyển động từ động cơ sang máy công tác. Tuy nhiên, nếu khâu lắp ráp bị lệch tâm, toàn bộ hệ thống sẽ nhanh chóng gặp sự cố. Bài viết dưới đây Thành Thái Motor sẽ cung cấp quy trình chi tiết về cách lắp khớp nối chuẩn kỹ thuật. Qua đó, người vận hành có thể tự tay thực hiện, đảm bảo hệ thống truyền động luôn hoạt động ổn định và bền bỉ.
Các dụng cụ cần chuẩn bị trước khi lắp khớp nối
Để quá trình lắp ráp diễn ra thuận lợi và đạt độ chính xác cao, người thao tác cần chuẩn bị đầy đủ các dụng cụ cơ bản sau đây.
Thước lá, thước cặp hoặc đồng hồ so: Đây là những dụng cụ đo lường bắt buộc phải có để kiểm tra khe hở và độ đồng tâm giữa hai trục. Trong đó, đồng hồ so sẽ cho kết quả căn chỉnh chính xác nhất, đặc biệt đối với các máy móc yêu cầu độ sai số cực thấp.
Bộ lục giác, cờ lê hoặc mỏ lết: Các dụng cụ cầm tay này dùng để siết chặt các bulong, ốc vít cố định hai nửa khớp nối lại với nhau và khóa chặt khớp nối vào cốt trục motor.
Giấy nhám mịn và mỡ bôi trơn: Giấy nhám dùng để đánh bay gỉ sét, bụi bẩn bám trên trục. Mỡ bôi trơn dùng để phủ một lớp mỏng, giúp thao tác đẩy thiết bị vào trục diễn ra nhẹ nhàng hơn và ngăn ngừa tình trạng kẹt cơ khí.
Bộ dụng cụ căn chỉnh và lắp khớp nối
Hậu quả nếu lắp khớp nối bị lệch tâm
Lắp đặt cẩu thả, không đo đạc kỹ lưỡng sẽ dẫn đến những hư hỏng dây chuyền vô cùng nghiêm trọng cho hệ thống.
Vòng cao su giảm chấn nhanh bị rách, hỏng
Lực xoắn không đều do lệch tâm sẽ đè nén liên tục lên một phía của vòng đệm cao su, khiến bộ phận này nhanh chóng bị dập nát, rách đứt chỉ sau thời gian ngắn vận hành.
Gây mòn, mẻ răng khớp nối
Đối với các dòng khớp nối bánh răng bằng kim loại, việc hai trục không thẳng hàng làm các rãnh răng va đập chéo vào nhau. Lực cọ xát bất thường này lâu ngày sẽ gây mòn vẹt, mẻ răng hoặc gãy vỡ hoàn toàn cụm răng.
Làm hỏng vòng bi đầu trục motor
Độ lệch tâm tạo ra lực hướng kính hoặc lực dọc trục rất lớn. Lực này truyền trực tiếp vào đầu trục, ép vòng bi (bạc đạn) bên trong động cơ phải chịu một tải trọng bất thường, dẫn đến vỡ bi tì và xước trục.
Máy chạy rung lắc và kêu to
Lực văng ly tâm mất cân bằng sẽ khiến toàn bộ hệ thống bệ máy bị rung lắc dữ dội. Kèm theo đó là tiếng kêu cơ khí rất lớn phát ra tại vị trí tiếp xúc giữa hai trục cốt.
Lỗi bị mẻ răng khớp nối do lắp khớp nối sai cách
Quy trình các bước hướng dẫn cách lắp khớp nối đúng kỹ thuật
Dưới đây là các bước thao tác tiêu chuẩn giúp kết nối hai trục cốt lại với nhau một cách an toàn và chính xác nhất.
Bước 1 – Vệ sinh sạch trục và rãnh then: Dùng giấy nhám mịn đánh bóng bề mặt cốt máy và rãnh then để loại bỏ hoàn toàn mạt sắt, gỉ sét. Dùng giẻ sạch lau khô, đảm bảo bề mặt trơn láng để không làm kênh mặt bích khi lắp ráp.
Bước 2 – Lắp then cavet và hai nửa khớp nối vào trục: Đặt then cavet vào đúng rãnh trên trục. Tiếp theo, từ từ đẩy hai nửa mặt bích khớp nối vào đầu trục của động cơ và máy công tác. Tuyệt đối không dùng búa sắt đóng trực tiếp mà nên dùng cảo (vam) để ép vào từ từ.
Bước 3 – Đo và căn chỉnh độ đồng tâm giữa hai trục: Đây là bước quan trọng nhất. Dùng đồng hồ so đặt lên trục để đo độ lệch tâm hướng kính và độ lệch góc. Nếu trục bị lệch, cần chêm thêm các lá căn (shim) bằng thép mỏng dưới chân đế của motor để điều chỉnh cho hai trục nằm trên cùng một đường thẳng tuyệt đối.
Bước 4 – Kiểm tra khe hở tiêu chuẩn giữa hai nửa khớp: Dùng thước lá nhét vào khoảng trống giữa hai mặt bích. Khe hở này phải đều nhau ở mọi vị trí (trên, dưới, trái, phải) và đạt kích thước tiêu chuẩn theo quy định của nhà sản xuất (thường từ 2mm đến 5mm). Khe hở này tạo không gian trống để trục giãn nở khi nhiệt độ tăng cao lúc máy chạy.
Bước 5 – Siết chặt ốc định vị và lắp cao su giảm chấn: Sau khi căn chỉnh đồng tâm hoàn hảo, tiến hành đặt vòng cao su giảm chấn vào giữa hai mặt bích. Cuối cùng, dùng lực vừa đủ siết chặt toàn bộ ốc khóa định vị trên rãnh then và trên mặt bích để cố định hệ thống.
Lắp khớp nối đúng kỹ thuật giúp hệ thống truyền động vận hành ổn định
Cách bảo dưỡng và kiểm tra khớp nối định kỳ
Để thiết bị duy trì độ bền theo thời gian, công tác kiểm tra và bảo dưỡng cần được thực hiện thường xuyên.
Kiểm tra độ mòn của cao su giảm chấn: Định kỳ mở nắp chụp bảo vệ để quan sát tình trạng của vòng đệm cao su. Nếu phát hiện cao su bị chai cứng, nứt nẻ hoặc mòn mỏng đi, cần thay mới ngay lập tức để tránh lực va đập truyền thẳng làm gãy cốt máy.
Siết lại các ốc khóa bị lỏng do rung lắc: Rung động sinh ra trong quá trình sản xuất có thể làm các bulong, ốc vít bị nới lỏng. Nên dùng dụng cụ cầm tay siết kiểm tra lại toàn bộ hệ thống ốc khóa mỗi 3 đến 6 tháng.
Tra thêm mỡ bò bôi trơn định kỳ: Riêng đối với các loại khớp nối cơ khí tiếp xúc trực tiếp bằng kim loại (như khớp nối răng, khớp nối xích), cần bơm thêm mỡ bôi trơn chuyên dụng định kỳ để giảm ma sát, chống mài mòn bề mặt truyền lực.
Bảo dưỡng khớp nối giúp giảm rung và hạn chế hư hỏng
Câu hỏi thường gặp
Làm sao để biết thiết bị truyền động đang bị lệch tâm khi máy đang chạy?
Máy phát ra tiếng rít cơ khí lớn, thân máy rung lắc mạnh và khu vực khớp nối bị nóng lên nhanh chóng.
Có thể dùng búa sắt gõ trực tiếp để đóng thiết bị vào trục cốt được không?
Tuyệt đối không. Việc này sẽ làm móp méo đầu cốt, nứt mặt bích và hỏng vòng bi (bạc đạn) bên trong động cơ.
Khi thay vòng đệm cao su mới thì có cần phải căn chỉnh lại đồng tâm không?
Có. Quá trình tháo lắp dễ làm xê dịch chân đế động cơ, nên bắt buộc phải đo và căn chỉnh lại độ đồng tâm trước khi siết ốc.
Khe hở giãn nở giữa hai mặt bích thường để khoảng bao nhiêu là hợp lý?
Thường từ 2mm đến 5mm tùy kích thước hệ thống, giúp tạo không gian cho kim loại giãn nở khi sinh nhiệt, tránh kẹt trục.
Dùng thước thẳng căn đồng tâm có chính xác bằng cách dùng đồng hồ so không?
Không. Thước thẳng chỉ dùng cho máy nhỏ, chạy chậm. Với hệ thống lớn, tốc độ cao thì bắt buộc phải dùng đồng hồ so để đảm bảo chính xác.
Kết luận
Việc lắp đặt và căn chỉnh khớp nối chuẩn xác là yếu tố cốt lõi để duy trì tuổi thọ cho toàn bộ hệ thống cơ điện. Thực hiện đúng quy trình kỹ thuật, kiểm tra kỹ lưỡng khe hở và căn chỉnh độ đồng tâm không chỉ giúp máy móc vận hành êm ái mà còn tiết kiệm đáng kể chi phí bảo trì, sửa chữa trong tương lai.
