Trong các hệ thống truyền động, hộp giảm tốc WP bị rơ là lỗi kỹ thuật thường gặp sau thời gian dài sử dụng. Độ rơ lớn làm giảm độ chính xác, tăng tiếng ồn và gây hỏng bánh răng. Bài viết dưới đây, Thành Thái Motor sẽ hướng dẫn cách kiểm tra hộp số giảm tốc trục vít bị rơ và khắc phục hiệu quả.
Hộp giảm tốc WP bị rơ ở những vị trí nào?
Để xác định nguyên nhân hộp giảm tốc (hộp số giảm tốc) bị rơ, cần kiểm tra các vị trí thường xảy ra độ rơ trong quá trình vận hành.
Trục vào: Khi xoay nhẹ trục vào nhưng trục ra phản ứng chậm hoặc không chuyển động ngay, nguyên nhân thường do khớp nối bị mòn hoặc vòng bi trục vào bị hỏng.
Trục ra: Kiểm tra trục ra bằng cách lắc theo hướng kính và dọc trục. Nếu trục có độ lắc lớn, có thể vòng bi hoặc bạc đỡ đã bị mòn.
Giữa bánh vít và trục vít: Khi đổi chiều quay xuất hiện khoảng trễ lớn trước khi truyền động, đây là dấu hiệu khe hở giữa bánh vít và trục vít đã tăng do mài mòn.
Nắp ổ bi và gối đỡ: Nếu các bu lông bị lỏng hoặc vị trí lắp ổ bi bị mòn, trục cũng có thể xuất hiện hiện tượng rơ trong quá trình làm việc.
Xác định đúng vị trí bị rơ giúp kiểm tra nhanh nguyên nhân và lựa chọn phương án sửa chữa phù hợp
Phân biệt độ rơ tiêu chuẩn và độ rơ hư hỏng của hộp giảm tốc WP
Không phải mọi hiện tượng rơ đều là hư hỏng. Cần xác định đúng mức độ rơ để có phương án bảo dưỡng hoặc sửa chữa phù hợp.
Độ rơ tiêu chuẩn: Hộp giảm tốc WP luôn có một khe hở ăn khớp nhất định giữa trục vít và bánh vít. Khe hở này giúp dầu bôi trơn phân bố đều, giảm ma sát và bù giãn nở nhiệt khi vận hành.
Độ rơ hư hỏng: Khi khoảng trễ giữa trục vào và trục ra tăng bất thường, trục bị lắc theo hướng kính hoặc dọc trục và xuất hiện tiếng va đập trong quá trình chạy, đây là dấu hiệu các chi tiết bên trong đã bị mòn.
Cách nhận biết: Nếu độ rơ tăng dần theo thời gian, kèm rung, tiếng ồn hoặc giảm khả năng truyền mô-men, cần kiểm tra vòng bi, trục vít và bánh vít để xác định nguyên nhân.
Không phải mọi độ rơ đều là hư hỏng, cần đánh giá đúng để tránh sửa chữa không cần thiết
Bộ phận ảnh hưởng đến độ rơ của hộp giảm tốc WP
Độ rơ của hộp giảm tốc WP thường tăng lên do các chi tiết truyền động và đỡ trục bị mài mòn sau thời gian sử dụng.
Bánh vít đồng: Đây là chi tiết dễ mòn hơn trục vít thép. Khi răng bánh vít bị mòn, khe hở ăn khớp tăng lên và xuất hiện độ rơ khi truyền động.
Trục vít thép: Nếu làm việc với tải nặng hoặc thiếu dầu bôi trơn trong thời gian dài, các ren xoắn sẽ bị mòn, làm giảm độ chính xác khi truyền mô-men.
Vòng bi đỡ trục: Vòng bi bị mòn hoặc hỏng sẽ khiến trục vít và bánh vít bị lệch tâm, gây rơ theo hướng kính hoặc dọc trục.
Vỏ hộp số: Lỗ lắp vòng bi trên vỏ gang bị mòn hoặc biến dạng sẽ làm cụm trục dịch chuyển, khiến độ rơ tăng và hộp giảm tốc hoạt động kém ổn định.
Bộ phận ảnh hưởng đến độ rơ của hộp giảm tốc WP.
Đánh giá mức độ rơ của trục trước khi sửa chữa
Trước khi tháo hộp giảm tốc WP, cần kiểm tra mức độ rơ để xác định chính xác vị trí hư hỏng và lựa chọn phương án sửa chữa phù hợp.
Đo độ rơ góc quay: Cố định trục ra, sau đó xoay nhẹ trục vào và đo góc quay bằng dụng cụ chuyên dụng. So sánh kết quả với thông số trong catalog kỹ thuật của nhà sản xuất.
Đo độ rơ dọc trục: Sử dụng đồng hồ so đặt tại đầu trục và tác động lực theo phương dọc trục để xác định khoảng dịch chuyển của trục.
Kiểm tra dầu bôi trơn: Xả dầu trong hộp giảm tốc và quan sát màu sắc, cặn bẩn hoặc mạt kim loại. Nếu xuất hiện nhiều mạt đồng, bánh vít có khả năng đã bị mòn.
Kiểm tra tiếng ồn khi vận hành: Cho hộp giảm tốc chạy không tải và có tải. Nếu xuất hiện tiếng gõ hoặc va đập bất thường, cần kiểm tra các chi tiết truyền động bên trong.
Kiểm tra đầy đủ trước khi tháo máy giúp xác định chính xác nguyên nhân gây độ rơ
Giải pháp xử lý theo từng mức độ rơ
Sau khi xác định nguyên nhân, cần lựa chọn phương án sửa chữa phù hợp với mức độ rơ của hộp giảm tốc WP.
Mức độ nhẹ: Điều chỉnh độ dày miếng đệm hoặc nắp chặn vòng bi để giảm độ rơ dọc trục, đưa khe hở về mức tiêu chuẩn.
Mức độ trung bình: Tháo vòng bi cũ bằng cảo chuyên dụng và thay vòng bi mới đúng mã số. Khi lắp cần đảm bảo trục và vòng bi đồng tâm để tránh phát sinh độ rơ.
Mức độ nặng: Nếu bánh vít hoặc trục vít bị mòn nhiều, nên thay mới cả cặp trục vít – bánh vít. Trường hợp hư hỏng nghiêm trọng, thay toàn bộ hộp giảm tốc sẽ hiệu quả hơn.
Mòn lỗ vỏ hộp: Khi vị trí lắp vòng bi trên vỏ hộp bị mòn, cần đóng sơ mi hoặc hàn đắp rồi gia công lại đúng kích thước trước khi lắp vòng bi mới.
Lựa chọn phương án sửa chữa theo từng mức độ rơ giúp tiết kiệm chi phí và đảm bảo hiệu quả
Những yếu tố làm hộp giảm tốc WP nhanh bị rơ
Trong quá trình sử dụng, nhiều yếu tố có thể làm các chi tiết bên trong hộp giảm tốc WP mòn nhanh và xuất hiện độ rơ.
Thiếu hoặc sai dầu bôi trơn: Dầu không đủ hoặc dùng sai độ nhớt làm tăng ma sát giữa trục vít và bánh vít, đẩy nhanh quá trình mài mòn.
Hoạt động quá tải: Hộp giảm tốc thường xuyên làm việc vượt công suất hoặc chịu tải va đập liên tục sẽ khiến bánh răng và vòng bi nhanh xuống cấp.
Lắp đặt lệch tâm: Trục ra không đồng tâm với máy công tác tạo lực hướng kính lớn, làm vòng bi và trục mòn nhanh hơn.
Bảo dưỡng không định kỳ: Không thay dầu, không kiểm tra vòng bi và các chi tiết truyền động trong thời gian dài sẽ làm độ rơ tăng dần và ảnh hưởng đến hiệu suất truyền động.
Vận hành và bảo dưỡng không đúng cách sẽ làm các chi tiết bên trong mòn nhanh hơn
Câu hỏi thường gặp
Hộp giảm tốc WP bị rơ có tiếp tục sử dụng được không?
Nếu độ rơ nhỏ và không kèm tiếng ồn bất thường, vẫn có thể sử dụng nhưng cần theo dõi. Nếu độ rơ lớn, nên kiểm tra và sửa chữa sớm để tránh hư hỏng nặng.
Chi tiết nào trong hộp giảm tốc WP dễ gây rơ nhất?
Bánh vít đồng và vòng bi là hai chi tiết dễ bị mài mòn nhất, làm tăng khe hở truyền động và gây độ rơ.
Làm sao kiểm tra độ rơ của hộp giảm tốc WP?
Cố định trục ra, xoay nhẹ trục vào để kiểm tra khoảng trễ, đồng thời lắc trục theo hướng kính và dọc trục để đánh giá độ rơ.
Thiếu dầu bôi trơn có làm hộp giảm tốc WP bị rơ không?
Có. Thiếu dầu hoặc dùng sai loại dầu làm tăng ma sát, khiến bánh vít, trục vít và vòng bi mòn nhanh hơn.
Khi nào nên thay mới hộp giảm tốc WP?
Khi trục vít, bánh vít và vỏ hộp đều bị mòn nặng, chi phí sửa chữa cao hoặc không thể khôi phục độ chính xác truyền động thì nên thay mới.
Kết luận
Hộp giảm tốc WP bị rơ cần được kiểm tra và xử lý sớm để tránh ảnh hưởng đến khả năng truyền động và tuổi thọ thiết bị. Việc bảo dưỡng định kỳ, thay dầu đúng thời gian, vận hành đúng tải và kiểm tra các chi tiết như vòng bi, trục vít, bánh vít sẽ giúp giảm độ mài mòn và duy trì hộp giảm tốc hoạt động ổn định trong thời gian dài.
