Quạt thổi khí bị rung lắc: Nguyên nhân và cách khắc phục triệt để

Quạt thổi khí bị rung là một sự cố kỹ thuật phổ biến nhưng tiềm ẩn nhiều rủi ro nghiêm trọng trong các hệ thống công nghiệp. Hiện tượng này không chỉ làm giảm hiệu suất làm việc mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến tuổi thọ của động cơ điện (motor điện) và toàn bộ dây chuyền sản xuất. Trong bài viết này, Thành Thái Motor sẽ hướng dẫn bạn cách xác định chính xác và xử lý triệt để tình trạng quạt thổi khí bị rung lắc, giúp hệ thống vận hành êm ái và bền bỉ trở lại.

Dấu hiệu nhận biết quạt thổi khí bị rung bất thường

Trước khi bắt tay vào sửa chữa, cần quan sát và lắng nghe các dấu hiệu vật lý phát ra từ máy thổi khí. Sự rung lắc thường đi kèm với các biểu hiện đặc trưng sau:

Rung lắc nhẹ kèm tiếng rít chói tai

Đây là dấu hiệu cảnh báo sớm từ hệ thống ổ đỡ. Máy chỉ rung nhẹ trên bề mặt vỏ nhưng phát ra âm thanh rít rất gắt khi khởi động hoặc trong suốt quá trình chạy. Nguyên nhân thường xuất phát từ khu vực truyền động bên ngoài, ít ảnh hưởng trực tiếp đến buồng khí nhưng nếu bỏ qua sẽ làm giảm hiệu suất máy.

Rung mạnh truyền xuống nền móng và bệ đỡ

Ở mức độ này, bạn có thể cảm nhận rõ độ rung khi đứng gần thiết bị. Máy rung mạnh, thậm chí có xu hướng xê dịch khỏi vị trí ban đầu. Độ rung truyền mạnh xuống khung đế kim loại và sàn bê tông. Sự cố này báo động các vấn đề liên quan đến kết cấu lắp đặt hoặc mất cân bằng động nghiêm trọng.

Rung kèm tiếng va đập kim loại (lục cục, cạch cạch)

Rung kèm tiếng va đập là tình trạng nghiêm trọng nhất, biểu hiện này rất dễ nhận thấy bằng mắt thường. Âm thanh va đập cơ khí phát ra từ bên trong buồng máy chứng tỏ các bộ phận động (cánh quạt) đang va chạm với bộ phận tĩnh (vỏ máy). Hệ thống cần được dừng khẩn cấp để tránh phá hủy hoàn toàn cụm đầu nén.

5 Nguyên nhân chính khiến quạt thổi khí bị rung

Để khắc phục dứt điểm, chúng ta cần xác định chính xác nguyên nhân gây ra sự cố. Dưới đây là 5 nhóm nguyên nhân chính gây ra sự cố rung động ở các dòng quạt thổi khí công nghiệp như: Máy thổi khí con sò, quạt sò ly tâm, …

Lỗi hệ thống truyền động (Dây curoa chùng, puly lệch tâm)

Hệ thống truyền động đóng vai trò kết nối động cơ điện với đầu quạt.

• Dây curoa quá chùng hoặc quá căng: Sẽ tạo ra lực kéo không đồng đều, gây rung giật theo nhịp.
• Puly lệch tâm: Hai puly của motor và đầu máy không nằm trên cùng một mặt phẳng thẳng hàng sẽ tạo ra lực vặn xoắn, làm trục máy bị rung và mòn dây curoa nhanh chóng.

Vòng bi (Bạc đạn) bị vỡ hoặc khô mỡ bôi trơn

Vòng bi chịu trách nhiệm giữ cho trục quay mượt mà. Việc bỏ qua bảo dưỡng, không châm mỡ bò định kỳ sẽ làm vòng bi bị khô, sinh nhiệt cao dẫn đến mòn bi, rỗ mặt lăn hoặc vỡ rế. Khi vòng bi hỏng, trục quay sẽ bị rơ lỏng, khiến quạt thổi khí bị rung cực mạnh kèm tiếng kêu gầm rú.

Khe hở cánh quạt không đạt chuẩn cạ vào vỏ máy

Bên trong buồng khí (đối với dòng Roots Blower) có hai cánh quạt hình số 8 đan xen nhau với khe hở cực nhỏ. Do hoạt động ở nhiệt độ cao lâu ngày làm giãn nở kim loại hoặc bị mòn, khe hở này bị sai lệch. Hậu quả là cánh quạt cạ vào nhau hoặc cạ vào thành vỏ máy, gây rung giật mạnh và tiếng ồn lớn.

Áp suất buồng xả tăng đột ngột do tắc nghẽn đường ống

Nhiều trường hợp máy hoàn toàn bình thường nhưng vẫn bị rung do yếu tố bên ngoài. Nếu đường ống dẫn khí, các đĩa phân phối khí dưới đáy bể bị tắc nghẽn (bùn đất, rác), hoặc van 1 chiều bị kẹt, luồng khí bị dội ngược lại buồng xả. Tình trạng ép áp suất (quá tải áp) khiến máy phải gồng lên hoạt động, sinh ra độ rung và nhiệt độ cao bất thường.

Nền móng yếu hoặc hỏng đệm cao su giảm chấn

Khi máy thổi khí công nghiệp hoạt động, động cơ motor và buồng khí tạo ra lực ly tâm rất lớn. Nếu bệ móng bê tông không đủ vững chắc, các bulong neo (ốc chân đế) bị lỏng do quá trình vận hành lâu ngày, hoặc các miếng đệm cao su giảm chấn bị rách, xẹp, lão hóa, thiết bị sẽ mất đi điểm tựa, dẫn đến hiện tượng cộng hưởng và rung lắc toàn thân máy.

Hướng dẫn 3 bước khắc phục quạt thổi khí bị rung tại chỗ

Khi phát hiện sự cố, để xử lý an toàn và hiệu quả, hãy thực hiện theo quy trình 3 bước chuẩn kỹ thuật sau:

Bước 1: Ngắt nguồn điện và kiểm tra bệ móng, bulong

• An toàn là trên hết: Cúp hoàn toàn cầu dao điện (aptomat) của motor quạt thổi khí.
• Kiểm tra bằng mắt và cờ lê toàn bộ các con ốc bắt chân đế, ốc bắt motor. Siết chặt lại những con ốc bị lỏng.
• Kiểm tra 4 cục cao su giảm chấn ở chân máy, nếu thấy nứt vỡ hoặc xẹp lép, hãy tiến hành thay thế mới đồng bộ.

Bước 2: Căn chỉnh lại puly và độ căng dây curoa

• Dùng thước thẳng hoặc dây dọi để áp vào 2 mặt puly, đảm bảo chúng hoàn toàn thẳng hàng.
• Kiểm tra độ căng dây curoa bằng cách ấn nhẹ ở khoảng giữa 2 puly. Dây curoa đạt chuẩn sẽ có độ lún vừa phải (khoảng 1-1.5cm). Nếu quá lỏng, hãy nới ốc chân motor và đẩy motor lùi ra sau để kéo căng dây, sau đó siết chặt lại.

Bước 3: Tra mỡ bò định kỳ hoặc thay thế vòng bi mới

• Bơm mỡ bôi trơn: Sử dụng súng bơm mỡ, châm đúng loại mỡ chịu nhiệt độ cao vào các vú mỡ của gối đỡ. Không bơm quá đầy (chỉ bơm khoảng 1/3 – 1/2 thể tích khoang) để tránh tăng nhiệt do dồn ép mỡ.
• Thay thế vòng bi: Nếu quay trục bằng tay thấy sượng cứng hoặc có tiếng lạo xạo, vòng bi đã hỏng. Kỹ thuật viên tiến hành dùng cảo tháo puly, mở nắp gối và thay thế bộ vòng bi (bạc đạn) mới đúng mã số nhà sản xuất.

Lưu ý khi bảo dưỡng quạt thổi khí công nghiệp

Để hạn chế tối đa tình trạng quạt thổi khí bị rung và kéo dài tuổi thọ cho thiết bị, công tác bảo dưỡng cần được thực hiện định kỳ và nghiêm ngặt:

• Thay dầu/mỡ bôi trơn đúng hạn: Kiểm tra mắt trâu hiển thị mức dầu buồng nhông mỗi tuần. Thay dầu bánh răng sau mỗi 1000 – 1500 giờ hoạt động. Bơm mỡ bò định kỳ mỗi tháng.
• Vệ sinh bộ lọc khí: Bộ lọc hút khí bị bẩn sẽ làm máy thiếu khí, gây ép tải. Cần xịt bụi hoặc thay mút lọc gió định kỳ.
• Kiểm tra dây curoa định kỳ:Thay dây curoa sau mỗi 6 tháng đến 1 năm vận hành để đảm bảo truyền động tốt nhất, không đợi đứt mới thay.
• Không chạy quá tải: Luôn theo dõi đồng hồ áp suất và ampe kế của motor điện. Không để máy chạy vượt quá thông số áp suất cho phép của nhà sản xuất.

Câu hỏi thường gặp

Kết luận

Tình trạng quạt thổi khí bị rung là tín hiệu cảnh báo các rủi ro hỏng hóc cơ khí nặng nề. Việc nắm vững các dấu hiệu nhận biết, từ tiếng rít của dây curoa đến tiếng lục cục của vòng bi, sẽ giúp bạn nhanh chóng khoanh vùng nguyên nhân và áp dụng chính xác các bước xử lý cơ bản để giảm thiểu thiệt hại.

Châu Minh

CHUYÊN VIÊN TƯ VẤN KỸ THUẬT

Châu Minh là chuyên viên tư vấn tại Thành Thái Motor, chuyên về motor điện, motor giảm tốc, hộp giảm tốc và máy bơm nước. Anh am hiểu việc đọc và đối chiếu các thông số như công suất, điện áp, tốc độ quay và tỉ số truyền để chọn đúng chủng loại thiết bị theo từng mức tải cùng điều kiện vận hành thực tế. Tại Thành Thái Motor, anh trực tiếp tiếp nhận thông số xưởng nhằm tránh rủi ro chọn sai công suất, đồng thời viết các bài tổng hợp cách đọc tem máy, kinh nghiệm chọn mua và khắc phục lỗi cơ bản ngắn gọn, đúng trọng tâm, giúp người đọc dễ dàng tra cứu và tự thao tác tại xưởng.