Nguyên nhân hộp giảm tốc WP bị kêu khi quay nhanh và cách xử lý

Tác giả: ThanhThaiMotor

Cập nhật lúc: 09/08/2026

Nghe tóm tắt bài viết · 1 phút 24 giây

Hộp giảm tốc (hộp số giảm tốc) khi vận hành ở tốc độ cao phát ra tiếng va đập hay tiếng rít bất thường là cảnh báo các bộ phận bên trong đang gặp sự cố. Việc phát hiện sớm giúp ngăn ngừa tình trạng hỏng hóc lây lan sang các bộ phận khác. Bài viết dưới đây Thành Thái Motor sẽ cung cấp quy trình chẩn đoán và xử lý sự cố hộp giảm tốc WP bị kêu một cách chuẩn xác, giúp thiết bị nhanh chóng vận hành êm ái trở lại.

Hộp giảm tốc WP dùng cơ cấu truyền động trục vít – bánh vít. Khi tăng tốc, tiếng ồn thường xuất hiện do ma sát, độ rơ hoặc mài mòn của các chi tiết truyền động. Dưới đây là 4 nguyên nhân kỹ thuật phổ biến nhất.

Khi truyền động trục vít tạo ra lực ma sát trượt rất lớn. Khi lượng dầu bôi trơn trong buồng máy bị cạn hoặc biến chất thành cặn đặc, lớp màng dầu bảo vệ giữa trục vít thép và nhông đồng bị xé rách. Bề mặt kim loại cọ xát trực tiếp với nhau tạo ra nhiệt độ cao và phát ra tiếng hú lớn khi trục quay nhanh.

Vòng bi đỡ ở hai đầu trục vào và trục ra phải làm việc liên tục dưới tải dọc trục. Sau thời gian dài vận hành, rãnh bi có thể bị mòn, mỡ bôi trơn bị khô hoặc rế giữ bi bị hư hỏng. Khi động cơ quay ở tốc độ cao, trục bị rơ làm các viên bi va đập vào vòng ngoài của ổ bi, tạo ra tiếng kêu xào xạc hoặc lạch cạch liên tục.

Ổ bi thiếu mỡ gây nóng và giảm tuổi thọ hộp giảm tốc WP

Do vật liệu bánh vít làm bằng hợp kim đồng mềm hơn trục vít bằng thép, nhông đồng sẽ bị mòn dần theo thời gian. Nếu bánh răng bị mòn khuyết không đều hoặc sứt mẻ đỉnh răng, khoảng hở ăn khớp (độ dơ) sẽ tăng lên. Khi quay nhanh, sự va đập giữa các bước răng tạo ra tiếng gõ cơ khí theo chu kỳ quay của trục.

Bánh vít đồng bị mòn mẻ gây tiếng kêu hộp giảm tốc WP

Sự lệch tâm giữa trục đầu ra của motor và trục đầu vào của hộp số làm phát sinh lực uốn lên trục và ổ đỡ trong quá trình vận hành. Ngoài ra, nếu bu-lông cố định chân đế bị lỏng, hộp số sẽ rung lắc mạnh và tạo ra tiếng ồn cộng hưởng do vỏ máy dao động và va đập với bệ đỡ.

Để xác định đúng nguyên nhân gây tiếng ồn, hãy thực hiện kiểm tra và khắc phục theo quy trình kỹ thuật gồm 4 bước dưới đây.

Bước 1 – Dừng máy ngay lập tức và xả thử dầu nhớt cũ: Ngắt hoàn toàn nguồn điện cấp cho động cơ để đảm bảo an toàn. Mở ốc xả ở đáy buồng số để tháo hết dầu bôi trơn cũ ra ngoài. Kiểm tra màu sắc của dầu, nếu nhớt chuyển sang màu đen, có mùi khét hoặc xuất hiện nhiều mạt đồng vàng thì bánh răng bên trong đã bị mài mòn nặng.
Bước 2 – Kiểm tra tình trạng rơ lắc của trục và vòng bi: Dùng tay nắm chặt cốt trục vào và cốt trục ra, lực lắc theo phương ngang và phương dọc trục. Nếu nhận thấy trục bị dịch chuyển nhiều hoặc khi xoay có cảm giác sượng tay, cần tháo nắp mặt bích bên hông để gỡ cụm vòng bi ra kiểm tra và thay mới các ổ bi bị hỏng.
Bước 3 – Cân chỉnh lại khớp nối và siết chặt toàn bộ bu-lông: Sử dụng thước lá hoặc đồng hồ so để kiểm tra độ thẳng hàng giữa trục motor và trục hộp số. Chêm thêm các lá thép mỏng bên dưới chân đế nếu có sự chênh lệch độ cao. Dùng cờ-lê siết chặt lại toàn bộ bu-lông chân đế và các ốc siết mặt bích kết nối.
Bước 4 – Kiểm tra và thay thế bánh răng bị mòn, mẻ: Nếu dầu bôi trơn đủ và vòng bi vẫn tốt nhưng máy vẫn kêu to, bắt buộc phải mở vỏ hộp số để kiểm tra bánh vít đồng. Khi phát hiện răng đồng bị vẹt sâu hoặc mẻ, hãy thay thế bộ bánh vít – trục vít mới đúng mã size (WP 60, 70, 80, 100…) để đảm bảo độ ăn khớp chính xác.

Kiểm tra bánh vít và trục vít khi hộp giảm tốc WP kêu lớn

Việc tuân thủ các quy tắc bảo dưỡng định kỳ giúp kéo dài tuổi thọ thiết bị và hạn chế tối đa các sự cố cơ khí.

Với hộp số WP mới vận hành, hãy xả bỏ lớp dầu chạy rà (rodai) sau 500 giờ làm việc đầu tiên. Ở các lần tiếp theo, duy trì lịch thay nhớt định kỳ sau mỗi 2000 – 3000 giờ. Mức dầu chuẩn luôn phải dâng đến vạch đỏ chính giữa của mắt thăm dầu. Bắt buộc dùng dầu bánh răng công nghiệp chuyên dụng (độ đặc ISO VG 320 hoặc VG 460).

Vận hành thiết bị đúng dải công suất và mô-men xoắn ghi trên tem nhãn. Không nạp nguyên liệu quá mức hoặc đột ngột vì hiện tượng kẹt tải có thể tạo ra xung lực lớn, gây hỏng răng bánh vít bằng đồng và cong gãy trục vít.

Lắp đặt hộp số ở không gian thông thoáng để hỗ trợ tản nhiệt. Bụi bẩn bám dày trên vỏ làm giảm khả năng thoát nhiệt ra môi trường. Nếu lắp máy ngoài trời, cần làm mái che để tránh nước mưa lọt qua phớt làm đục nhớt và gây rỉ sét vòng bi.

Bảo dưỡng hộp số WP đúng cách giúp kéo dài tuổi thọ thiết bị

Hộp số mới cần khoảng 20 - 30 giờ chạy rà để các bề mặt răng tiếp xúc phẳng đều với nhau. Nếu nhiệt độ vỏ dưới 80°C và tiếng kêu giảm dần theo thời gian thì hoàn toàn bình thường.

Không được. Nhớt động cơ thông thường quá loãng và thiếu các phụ gia chịu cực áp (EP) cần thiết cho truyền động trục vít, sẽ làm màng dầu bị xé rách và gây mòn nhông đồng rất nhanh.

Nên thay đồng bộ. Phớt cao su qua quá trình sử dụng thường bị chai cứng hoặc biến dạng khi tháo lắp, giữ lại phớt cũ rất dễ gây rò rỉ nhớt ra ngoài cốt trục.

Lắc mạnh cốt trục theo chiều ngang: nếu trục bị dịch chuyển là do mòn hoặc vỡ vòng bi. Nếu giữ cố định trục vào mà xoay nhẹ trục ra thấy có một khoảng trơn lớn mới cắn răng thì là do bánh vít đồng đã bị mòn.

Có. Tỷ số truyền càng lớn (ví dụ i=50, i=60), bước răng trục vít càng mịn và góc nâng nhỏ nên máy chạy êm hơn so với các dòng có tỷ số truyền nhỏ (như i=10, i=15).

Sự cố hộp giảm tốc WP bị kêu khi quay nhanh xuất phát chủ yếu từ việc thiếu hụt dầu bôi trơn, hư hỏng vòng bi hoặc bánh răng đồng bị bào mòn. Việc kiểm tra định kỳ, thay nhớt đúng loại và xử lý lệch tâm cơ khí kịp thời sẽ giúp khôi phục độ êm ái cho máy, kéo dài tuổi thọ thiết bị và tránh lãng phí chi phí sửa chữa.